Kurum politikasına bağlı olarak triyaj muayenesi esas yakınma­yı öğrenme ve çocuğa bakmayı içeren basit bir muayene olabilir. İlk değerlendirme; yaşam bulgulannı alma, antipiretik verme veya kı-nkları sarma gibi bazı tedavileri kapsayabilir.

Hangi triyaj protokolü mevcut olursa olsun, en önemli aşama gözlem ve öyküyü içeren acil değerlendirmedir.

Triyaj alanında sadece birincil (primer) değerlendirme yapılma­sına karşın, ikincil (sekonder) değerlendirme de bu tartışma kapsa­mına alınmıştır.

Öykü ve Gözlem

Triyajda iki numaralı kuralı hatırlayacak olursak öykü pediatrik triyajın önemli bir parçasıdır. Küçük çocuklarda öykü genel olabilir ve ailenin bunu anlatma yeteneği ile sınırlıdır. “Detaylı” ipuçları (alerjiler, ilaçla tedaviler, geçmiş tıbbi anemnez, son yemek, kazanın etrafındaki olaylar) öyküyü tam almada yararlıdır. Geçmiş tıb­bi öykü; eğer çocuk önceden değerlendirmeyi etkileyecek bir du­rumla karşılaşmışsa önemlidir (Doğumsal kalp hastalığı veya kro­nik solunum sorunu). Aileye “Genellikle çocuğunuz nasıldır!” ve “Onun durumu size normal geliyor mu? gibi sorular sorulabilir.

Gözlem değişkenlerinin (neşelilik, göz teması, çevreye dikkat gi­bi) ciddi hastalığı tahmin etmede öyküden daha önemli olduğu gös­terilmektedir. Triyajı yapan kişi öyküyü alırken veya değerlendirme­yi yaparken aynı zamanda çocuğu gözlemleyebilir. Çocuğun kendi­sini rahat hissetmesi için gözlem muayeneden farklı bir olgu olarak da yapılabilir ve AB çalışanlarının daha fazla zamanını alabilir.
Hasta çocuğu belirlemeye yardımcı olmak için gözlem ölçekleri ve puanlama sistemi geliştirilmiştir. Bu puanlama sistemi geneldir ve herhangi bir organ sistemi için geçerli değildir.

Pediatrik Primer Tanılama

Birincil tanılama ABC’lerin değerlendirmesini ve nörolojik duru­mu içerir. Acilliği belirlemek için triyaj’da yapılan değerlendirmenin sadece bir bölümünü oluşturabilir.

Solunum Tanılaması

Üç numaralı kural burada geçerlidir. Solunum sıkıntısı olan ço­cuk acil dikkat gerektirir. Triyaj hemşiresi Tablo 1-2′de listelenen gözlem değişkenlerini ve solunum sıkıntısnın derecesini belirleye­bilmek için klinik bulgu ve belirtileri kullanabilir. Solunum yakın­ması ile AB’e gelen ama oraya buraya koşan ve durumu iyi gözü­ken bir çocuk büyük olasılıkla solunum sıkıntısı içerisinde değildir. Oysa, huzursuz, soluk bir çocuk ciddi şekilde rahatsız olabilir.

Solunum sıkıntısının belirti ve bulguları aşağıdakileri içerir:

1. İnterkostal çekilmeler,
2. Burun yanması ve burun kanadı solunum (accessory kasların kullanımı)
3. Takipne,
4. Normal olmayan solunum sesleri: Wheezing ve horultu alt solu­num yolu, öksürük veya stridor ise genellikle üst solunum yolu obstriksiyonunun göstergesidir.
5. Disfaji ve ağızdan soluma genellikle üst solunum yolu obstriksi­yonunun belirtisidir.

a. Bradikardi,
b. Huzursuzluk veya bilinç düzeyinde azalma,
c. Soluk deri veya siyanoz (siyanoz ciddi hipoksi’yi gösteren son bulgudur),
d. Baş sallama (her nefesde başın aşağı yukarı hareketi),
e. Çocuğun belirli bir pozisyonda kalmak istemesi
f. Hipoventilasyon veya apne.

Genellikle çocuk muayene sırasında anne veya babasının kuca­ğında kalabilir. Çocuğun üst giysileri göğüs hareketlerini gözlemle­yebilmek ve solunum sesini duyabilmek için açılır. Oksijen doygunluk düzeyi sorunun derecesini belirlemede yardımcı olur ve eğer nabız ölçer (oksimetre) var ise triyaj sırasında ölçmek kolaydır.

Solunum sıkıntısı içerisindeki çocuk acil triyaj ve girişimi gerek­tirir. Solunum sorununun tanısı öyküye, klinik belirti ve bulgulara dayanır.

Solunum sıkıntısında tedavi; tanı ve oksijen uy­gulamaktan ibarettir. Oksijen kanülü, maske veya “blowby” (ailenin oksijen kanülünü bebeğin ağzı ve burun delikleri önünde tuttuğu, ok­sijenin üfleyerek verildiği teknik) tekniği aracılığı ile uygulanabilir.
Solunum sıkıntısı olan çocuk için diğer girişimler aşağıdakileri içerir:

1. Çocuğun rahat bir pozisyonda kalmasına izin vermek,
2. Ailenin çocukla beraber kalmasına izin ve çocuğu tutmasına olanak sağlamak,
3. Hekimin çocuğu mümkün olduğu kadar erken görmesini sağlamak,
4. Artan sıkıntı belirtilerini gözlemek.
Ciddi solunum sıkıntısı olan çocuğun bronkodilatasyon ve entü-basyon içeren diğer uygulamalara gereksinimi olabilir.

Kardiyovasküler Tanılama

Çocuklarda kardiyovasküler değerlendirmenin amacı; şoku veya şokla sonuçlanabilecek durumları tanımak ve kardiyovas­küler yıkımlara engel olmak için girişimde bulunmaktır. Hasta­lık ya da yaralanmanın öyküsü belirti ve bulguları yorumlama­da önemlidir. Ayrıca aşağıdaki unsurları gözlemlemek de önemlidir:

1. Çocuğun rengi: Beniz sarılığı; düşük kardiyak output’nn sebep olduğu azalmış perrüzyonu gösterir.
2. Kapiller doluluk: Kapiller doluluk, tırnak yatağına veya alına basınç uygulayarak ölçülebilir.
İki saniyede olması gereken dolaşım dönüşü izlenir. Beş saniye­lik ya da daha fazla olan gecikme anormaldir.
3. Bilinç düzeyi: Beyine giden azalmış perfüzyon letarji ve bilinç bulanıklığına neden olabilir.
Triyaj hemşiresi aşağıdaki durumları değerlendirmelidir:

a) Deri turgoru: Mukoz membranın nemliliği kontrol edilir.

b) Önjbntanel (Anteriorfontanel): Kabarık fontanel intrakra-niyal basınç artışını gösterebilir. Oysa çökük fontanel sıvı kay­bının göstergesidir.

c) Periferal nabız oranı: Ekstremitelere giden azalmış perfüzyon zayıf periferal nabızla sonuçlanır.

d) Yaşam bulguları: Vücut ısısı, nabız oranı, solunum oranı ve kan basıncıdır.
Yaşam bulgularının ölçülerek kayıtlara geçirilmesi gerekir. (Ku­ral 5.’ı hatırlayın). Erken şokta olan çocuklar kompansasyon yete­neklerinden dolayı normal kan basıncı değerleri verebilir. Kan ba­sıncında düşme acil girişimi gerektiren ciddi bir işarettir. Kan basın­cı azalmadan önce çocuk büyük miktarlarda kan kaybedebilir. Tab­lo 1-4′de ortalama kan basıncı yaşlara göre verilmiştir. Kan basın­cı aşağıdaki formül kullanılarak da tahmin edilir.
Sistolik basınç = 80 + (Yaş(yıl) x 2)

Taşikardinin çocukta ilk şok belirtisi olmasına karşın değer­lendirilmesi genellikle zordur. Çünkü taşikardi aynı zamanda ateş veya korku ile bağlantılıdır. Kalp çarpıntısı, halsiz bir ço­cukta erken şok belirtisi olabilir. Kompanse etmek için, kardiyak outputun azalmasıyla kalp atım hızı artacaktır. Yenidoğan dolaşan kan hacmi yaklaşık 90 ml/kg’dır; bebek,yaklaşık 80 ml/kg; bi­raz büyük çocuklar 70 ml/kg; bir yetişkin 65-70 ml/kg kan hac­mine sahiptir. Çocuklar fark edilmeyen kanamadan dolayı yetiş­kinlerden daha hızlı hipovolemik şoka girebilirler. Ayrıca, hüc­reler arası sıvı içerisinde bulunan toplam vücut suyunun oranın­daki fazlalıktan dolayı, sıvı alımında azalma.sıvı kaybında artma olan bir çocuk, kusma ve ishal nedeni ile çok hızlı dehidrate olabilir.

Şokun tedavisinde hedefler; erken tanı, havayolunu açık tutma ve damar yolundan sıvı vererek kan dolaşımını destekle­mektir. Erken tanıma triyaj hemşiresinin sorumluluğunda olup sonucu etkileyen önemli bir faktördür. Şok tedavisi birinci bölümün şok konusu içerisinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Nörolojik Tanılama

Bir çocuğun nörolojik durumunu değerlendirmek için, birçok öl­çek mevcuttur. Glasgovv koma ölçeği yaygın olarak kullanılan yöntemdir ve üçüncü bölümde tartışılmıştır.

Triyajda, nörolojik muayenenin iki önemli parçası öykü ve ço­cuğun bilinç düzeyinin değerlendirilmesidir. USAV (Uyanık, sözlü uyaranlara yanıt, ağrılı uyaranlara yanıt, yanıt vermiyor) hatırlatı­cı ip uçları değerlendirmede ve bilinç düzeyini belirlemede, özellikle henüz konuşamayan çocuklarda kullanılabilir.

Öyküyü ve bilinç düzeyini değerlendirme çocuğun durumunu acil olarak sınıflandırma için yeterli olabilir. Herhangi bir çocukta bilinç düzeyinde değişiklik acil bir durum olarak düşünülür.
Yaygın kullanılan ip ucu, AEİAÜ TEPN hatırlatıcı ip uçlarıdır. Değişmiş bilinç düzeyi nedenleri göz önünde bulundurulduğu za­man yararlı olur

Bilinç düzeyindeki değişiklik ile AB’e gelen çocuğun tedavisi ha­va yolu, solunum, dolaşım ve hastalık ya da yaralanmanın tanılan­masın! kapsar.

Merkezi sinir sistemi hasarını önlemek için, çocuk kafa içi basınç artışı yönünden değerlendirilmelidir. Toksinler veya elektrolit den­gesizliğinin varlığım ortaya koymak için, laboratuvar incelemesi is­tenebilir.

Pediatrik İkincil Tanılama

İkincil tanılama, yaşam bulgularının elde edilmesi ve çocuğun baştan aşağı gözden geçirilmesini içerir. Triyaj sırasında ikinci tanı­lama, esas şikayet bölgesinin değerlendirilmesi ile sınırlıdır. Muaye­nenin geri kalan kısmı, hasta tedavi odasına götürüldüğü zaman yapılır. İkincil değerlendirme Tablo 1-6′da özetlenmiştir. Çocuğun ikincil değerlendirmesini yaparken hatırlanması gereken durum­lar aşağıda sıralanmıştır.

1. Yaralanma üzerine düşünceyi yoğunlaştırmak gerekir (3. Ku­ral).
2. Ailenin endişelerine kulak verilir (1. Kural). Şüpheli durumlar­da çocuk istismarı düşünülmelidir.
3. Rapor etmede sorumluluklar unutulmamalıdır.
4. Bulgular diğer personele aktarılmalıdır ve değerlendirme bel-gelenmelidir. Anne-baba triyaj yapan ekip üyesine bilgileri sunar ve daha sonra tekrar belirtmek zorunluluğunda olma­dığını düşünür.
5. Zamanı iyi değerlendirerek tüm çocuklar üzerinde değerlendirme yapılır. Çocuklarla ilgili değerlendirme, yeteneklerin gelişmesine yardımcı olacaktır.

Yaşam Bulguları

Bütün triyaj sistemleri, vücut ısısı, nabız, solunum, kan basın­cı ve tartı dahil, ilk değerlendirmede yaşam bulgularını elde etme­yi içerir. Vücut tartısı “beşinciyaşam bulgusu” olarak düşünülebi­lir ve tüm ilaç tedavileri çocuğun tartısı üzerine temellendiği için gereklidir.

Related posts

• Pnomoensefalografi (0)
• Erkeklerin sırrı çözüldü (0)
• Tüp Bebek Nedir (0)
• Silikon göğüs nasıl patlar (0)
• Sezeryan Oncesi ve Sezaryene Hazirlik (0)

Hava yollarını tıkayıcı madde varsa öncellikle bu giderilir, hava yol­larının açıklığı sağlanır ve oksijen verilir.

Solunum yollarını açmak için airway ve saksın aletleri hastanın yanına getirilir.

Aspirasyon işlemi, mukoz membranlarda iritasyon, lokal ödem ve kanamaya neden olmayacak biçimde dikkatle yapılmalıdır. . Hastaya hangi yolla en iyi oksijen verilebileceği değerlendirilmeli­dir. Aksine bir istem yoksa, en güvenli oksijen maske ile verilebilir. Değişik bir istem yoksa oksijen konsantrasyonu, maske ile % 40-50 olmalıdır. (Oksijen seti 8-15 Litre/ dakikaya ayarlanır). .. Arteryel kan gazlarına bakılır.

Hastanın durumunda gelişme olmazsa, hekim endotrakeal tüp ta­kıp, mekanik ventilasyon isteyebilir.

Trakeal entübasyon, akciğerleri mukozal ve gastrik maddelerden korumak için yararlı bir uygulamadır ve hastada solunum yetmezli­ğine bağlı hipoksemi geliştiyse, mekanik ventilasyon yapılabilir. Bu sırada hemşirenin kan/oksijen konsantrasyonunu izlemesi ve Pa02 (Parsiyel Arteryel Oksijen Basıncı) 60 mmHg ve üzerinde olacak şekilde % 30-100 arasında oksijen vermesi gerekir. Ancak oksijenin yüksek konsantrasyonda uzun süre verilmemesi gerekir. Hastada eksternal (dıştan) bir kanama varsa, kanama noktalarına direkt basınç uygulanmalıdır.

Derhal infüzyona başlanıp, damar yolu açık tutulur. . Hastadaki sıvı kaybının karşılanması ve ilaçların verilmesi ama­cıyla derhal geniş lümenli kateter kullanılarak bir damar yolu açıl­malıdır. Damar yolunun açılmasından hemen sonra 20 mi. kan ör­neği alınarak, laboratuvara gönderilmelidir.

Sıvı kaybının karşılanması;

Kural olarak sıvı kaybı hangi nedenle geliştiyse, hastaya bu sıvının verilmesi gerekir. Örneğin kan kaybına bağlı olarak gelişen hipovo­lemik şokta, hastaya tam kan verilmelidir. Ancak kan kaybı ort. 1500 ml’ye ulaştığında ya da büyük kanamalarda, hastaya verile­cek kan hazırlanıncaya kadar, ringer laktat ve serum fizyolojik gibi elekrolit sıvılar verilebilir. Kan verilen hasta, kan transfüzyonu reak­siyonları yönünden izlenmelidir. İntestinal obstrüksiyon (tıkanıklık) ve buna bağlı kusmalarla oluşan hipovolemik şokta da hastaya se­rum fizyolojik veya ringer laktat solüsyonu verilir. Verilecek sıvının miktarı ve hızı düzenlenirken kural olarak; “kaybe­dilen sıvı miktarının 2,5-3 katı sıvı” hastaya hızla verilmelidir. Hücre dışı sıvıyı damar içine çekmek için plazma genişleticiler kul­lanılabilir. Bunlar plazma, albümin içeren elektroliti! sıvılar ile yük­sek ya da düşük moleküler ağırlıklı dekstran (Rheomacrodeks, Macrodeks) sıvılardır. Bunların hipovolemik şokta kullanımları ko­nusu ise tartışmalıdır.

İlaç Tedavisi:

İlaç tedavisinde hemşirenin sorumluluğu hastaya verilebilecek ilaç­ları bilmek ve bunları önceden hazırlayarak hastaya vermek, ilaç tedavisi nedeniyle gelişebilecek etki ve yan etkileri izlemek ya da kontrol etmektir.

Vazoaktif (Damarları daraltan ya da genişleten) ilaçlar: Bu ilaç­lar hastayı değil, kan basıncını tedavi eder ve hastanın durumuna uygun olarak verilir. Vazoaktif ilaçlar, sıvı tedavisi yapılmadan, ye­terli kan hacmi sağlanmadan önce verilmemelidir. Vazokonstriktör (Damarları daraltan) ilaçlar: Bu ilaçlar venöz da­marları daraltırken, sistemik damarsal direnci ve böylece kalbe olan venöz dönüşü artırırlar. Ancak vazokonstriktör ilaçların verilebilmesi için, sistolik kan basıncının 50 mmHg’dan az olmaması gerekir. Böyle bir durum varsa, sıvı tedavisi ile birlikte verilmelidir. Vazokonstriktör ilaçlara örnek olarak; Dopamine (yüksek dozda) Norepinephrine, Phenylephrine, Pseudoephedrine verilebilir. Aramine = Metraminal Bitartrate Levophed = Levarterenol Bitartrate (Damar dışına çıkarsa nekroz yapar) Wyamine = Mephentermine sulfate Bu ilaçlar verilirken kan basıncı sık aralarla izlenmelidir. Vazodilatatör (damarları genişleten) ilaçlar: Bu ilaçlar, eksik olan sıvı hacmi tamamlandıktan sonra da devam eden vazokonstriksiyo-nun düzeltilmesi için verilir. (Vazodilatatör ilaçlara örnek olarak; Do­pamine (intropin), Sodium Nitroprusside (Nipride) Phentolamine (Regitine) ve Chlorpromazine (Thorazine) verilebilir. Steroidler: Beden, strese (örneğin; şok) karşı, adrenal korteks hor-manlarını artırarak yanıt verir. Kortikosteroidler, kan akımını artırır, damarsal direnci azaltır, hücreleri korur, sodyumu tutarak kan hac­mini artırır. Ancak bazı araştırmacılar kortikosteroidlerin hipovole-mik şokta yararlı olmadığını düşünmektedir. Streoidlerden, Dexamethasone veya Hydrocortisone kullanılabil­mektedir.

Antibiyotikler: Hipovolemik şokta antibiyotikler, sonradan gelişebi­lecek enfeksiyonu önlemek için verilebilir.

Diğer ilaçlar: Hekim istemine göre kalp kasını güçlendirmek için kardiyotonik ilaçlar, asidozu düzeltmek için sodyum bikarbonat, böbrekleri korumak için osmotik diüretikler verilebilir.
Hemşire, şok tedavisinde kullanılabilecek bütün ilaçları bilmeli ve önceden hazır bulundurmalıdır.

İdrar kateteri takılarak, hastanın aldığı ve çıkardığı sıvı izlenmeye başlanır;
Hipovolemik şokta kan hacminin azalması, tansiyonun düşmesi ve Anti Diüretik Hormon (ADH) salgılanmasına bağlı olarak hastanın idrar miktarı azalabilir. Hastanın çıkardığı idrar miktarı izlenmezse ve yeterli sıvı tedavisi yapılmazsa tübüler nekroz gelişebilir. Sonuç­ta hastaya diyaliz uygulanabilir. İdrar miktarının izlenmesi, hastanın tedaviye yanıtının da değerlendirilmesine yardım eder. Amaç, idrar miktarını 50 ml/saat’te tutmaktır. Hastanın kan hacmine ilişkin veri toplanır;

Bu amaçla hastaya Santral Venöz Basınç (CVP) kateteri, pulmöner arter kateteri, intraarteryal kateter takılarak kan volümü ve basıncı ölçülebilir. Hemşirenin hastayı bu yönlerden sürekli izlemesi ve bul­gularını kaydetmesi gerekir. Hastaya uygun pozisyon verilir;
Hastanın sırtüstü yatırılması ve alt ekstremitelerin 45 derece açı ile yükseltilmesi gerekir. Böylece alt ekstremitelerdeki kanın kalbe dö­nüşü kolaylaştırılmış olur. Aynı amaçla basmçlı anti-şok pantolonu da kullanılabilir.

Hastanın beden ısısı korunur ancak çok fazla ısıtılmaz: Hipovole­mik şokta beden ısısı genellikle düşüktür. Beden ısısının çok fazla düşmesi kardiyak outputu azaltır, kan basıncını düşürür, kan akımı­nı yavaşlatır, pıhtılaşma bozukluklarına ve kardiyak aritmilere ne­den olur. Bununla beraber hastaya sıcak uygulama yapılması, peri-ferik damarlarda vazodilatasyon yaparak kalbe ve diğer hayati or­ganlara olan kan akımını azaltır, metabolizmayı ve oksijen ihiyacını damarsal direnci azaltır, hücreleri korur, sodyumu tutarak kan hac­mini artırır. Ancak bazı araştırmacılar kortikosteroidlerin hipovole-mik şokta yararlı olmadığını düşünmektedir. Streoidlerden, Dexamethasone veya Hydrocortisone kullanılabil­mektedir.

Antibiyotikler: Hipovolemik şokta antibiyotikler, sonradan gelişebi­lecek enfeksiyonu önlemek için verilebilir.

Diğer ilaçlar: Hekim istemine göre kalp kasını güçlendirmek için kardiyotonik ilaçlar, asidozu düzeltmek için sodyum bikarbonat, böbrekleri korumak için osmotik diüretikler verilebilir.
Hemşire, şok tedavisinde kullanılabilecek bütün ilaçları bilmeli ve önceden hazır bulundurmalıdır.

İdrar kateteri takılarak, hastanın aldığı ve çıkardığı sıvı izlenmeye başlanır;
Hipovolemik şokta kan hacminin azalması, tansiyonun düşmesi ve Anti Diüretik Hormon (ADH) salgılanmasına bağlı olarak hastanın idrar miktarı azalabilir. Hastanın çıkardığı idrar miktarı izlenmezse ve yeterli sıvı tedavisi yapılmazsa tübüler nekroz gelişebilir. Sonuç­ta hastaya diyaliz uygulanabilir. İdrar miktarının izlenmesi, hastanın tedaviye yanıtının da değerlendirilmesine yardım eder. Amaç, idrar miktarını 50 ml/saat’te tutmaktır. Hastanın kan hacmine ilişkin veri toplanır;

Bu amaçla hastaya Santral Venöz Basınç (CVP) kateteri, pulmöner arter kateteri, intraarteryal kateter takılarak kan volümü ve basıncı ölçülebilir. Hemşirenin hastayı bu yönlerden sürekli izlemesi ve bul­gularını kaydetmesi gerekir. Hastaya uygun pozisyon verilir;
Hastanın sırtüstü yatırılması ve alt ekstremitelerin 45 derece açı ile yükseltilmesi gerekir. Böylece alt ekstremitelerdeki kanın kalbe dö­nüşü kolaylaştırılmış olur. Aynı amaçla basmçlı anti-şok pantolonu da kullanılabilir.

Hastanın beden ısısı korunur ancak çok fazla ısıtılmaz: Hipovole­mik şokta beden ısısı genellikle düşüktür. Beden ısısının çok fazla düşmesi kardiyak outputu azaltır, kan basıncını düşürür, kan akımı­nı yavaşlatır, pıhtılaşma bozukluklarına ve kardiyak aritmilere ne­den olur. Bununla beraber hastaya sıcak uygulama yapılması, peri-ferik damarlarda vazodilatasyon yaparak kalbe ve diğer hayati or­ganlara olan kan akımını azaltır, metabolizmayı ve oksijen ihiyacını

Önemli Not: Önceki yıllarda önerilmiş olan trandelenburg pozis­yonunun önemli bazı sakıncaları olduğu bulunmuştur. Özellikle beyin ve akciğerlerden gelen venöz kan akımını zorlaştırması, di-yafragmaya olan baskı nedeniyle solunumu güçleştirmesi ve ba­sınca duyarlı reseptörleri (Baroreseptörler) yanıltması nedeniyle bu pozisyon artık kullanılmamaktadır.

artırır. Bu nedenle sıcak uygulama yerine, hastanın üzerine ince bir battaniye örtülmesi ile beden ısısı korunabilir. Ayrıca hastaya veri­lecek kan ve sıvıların ısısı da oda sıcaklığında olmalıdır.

Hastanın sürekli izlenmesi gerekir;

Hemşire şoka girmiş bir hasta ile karşılaştığı ilk andan itibaren has­tayı sürekli izlemeli, yapılan işlemleri ve hastadaki değişmeleri kay­detmelidir. Gerekirse hasta monitörize edilmelidir. Özellikle yaşam bulguları, CVP, verilen sıvı miktarı, idrar miktarı, kan transfüzyonu reaksiyonları, laboratuvar bulgularının (Kan gazları, elektrolitleri, hematokrit ve diğer kan değerleri) izlenmesi çok önemlidir.

Hasta ve ailesine destek olunmalıdır;
Hasta sessiz, sakin bir ortama alınmalı, fiziksel ve psikolojik açıdan rahatlandırılmalıdır. Hasta ve ailesinin korku ve anksiyetesini azalt­mak için durum ve yapılan işlemler hakkında açıklayıcı bilgi veril­melidir.

Related posts

• Kalp Spazmi Belirtileri Nedir (0)
• Kalp Damar Hastaliklarinda Tani (0)
• Kardiyojenik Sok ve Tedavisi (0)
• Kangren (0)
• Yüz şekline göre saç modeli (0)

Hastanın solunum durumu değerlendirilir ve oksijen verilir.
Hastada pulmöner ödem nedeniyle hırıltılı ve hızlı solunum görülebilir. Bu nedenle solunum sesleri dinlenir, arteryel kan gazları ölçü­lür, göğüs filmi çektirilir ve sonuçlar not edilir. Hasta entübe edilerek pozitif basınçlı yardımcı solunum aygıtına bağlanabilir. Bu yapılma­dıysa hemşire maske ile oksijen verir ve derin soluk alma-öksürme egzersizleri yaptırır.

Hastanın böbrek fonksiyonları değerlendirilir; . Miyokard fonksiyonlarında^ azalma nedeniyle böbreklere gelen kan akımı azalmış olabilir. Bu durumda hastanın idrar miktarı aza­lır. Hemşire hastanın aldığı ve çıkardığı sıvı miktarını dikkatle izle­meli ve kaydetmelidir.

Böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek amacıyla idrar kateteri ta­kılır, BUN (kan üre nitrojeni) ve kreatinin değerleri ile çıkardığı idrar miktarı saatte bir ölçülür. Hastanın kardiyak fonksiyonları değerlendirilir; . Miyokardın yetersiz beslenmesi nedeniyle, özellikle miyokard en­farktüsü geçiren hastalarda kardiyak aritmiler görülebilir. Hemşire­nin kalp atımlarını monitörden dikkatle izlemesi ve kaydetmesi ge­rekir.

Hastanın mental durumu değerlendirilir;

Beyne giden kan akımının azalması nedeniyle hastanın bilinç dü­zeyinde değişmeler meydana gelebilir. Hemşire bu değişimleri izler ve kaydeder.
Hastaya uygun pozisyon verilir;

Hasta sırtüstü yatırılır. Yatağın başı hafifçe kaldırılabilir.
Hastanın yaşam bulguları izlenir ve hemodinamik ölçümleri yapılır; . Hemşire hastanın yaşam bulgularını her 15 dakikada bir dikkatle izler ve not eder.

Hemodinamik ölçümlerin yapılabilmesi için gerekli olan araç ge­reçlerin hazırlanmasına yardım eder. Hekim, arteryel kan basıncı kateteri, pulmoner arter kateteri, CVP kateterleri yerleştirebilir. Hemşirenin bunlara ilişkin ölçümleri dikkatle yapması ve kaydetme­si gerekir.
Hekim istemine uygun olarak ilaç tedavisi yapılır; . İlaç tedavisinde amaç, kalp kasının iş yükünü azaltırken koroner kan akımını artırmak ve kardiyak outputu (bir dakika içinde kalp ta­rafından pompalanan kan miktarı) düzenlemektir. Bu amaç için çe­şitli ilaçlar kullanılabilir. Bunlar; Alfa adrenerjik ilaçlar (Alfamimetik): Vazokonstriksiyon yaparak, kalbin kasılma gücünü artırırlar ve kan basıncını yükseltirler. Örne­ğin Phenlephrine (Neosnyephrine).

Beta adrenerjik ilaçlar (Betamimetikler): Miyokardın kasılma gücü­nü artırırlar. Örneğin isoproterenol (Isuprel) ve dobutamine (Dobut-rex).
Alfa-Beta adrenerjik ilaçlar : Her iki etkiyi birlikte gösterirler. Örne­ğin; Norepinephrine (Levophed), epinephrine (Adrenalin), dopami-ne (Intropin).
Vazodilatatörler; Kalbin oksijen gereksinimini, kalbe dönen kan mik­tarını azaltır ve kan basıncını düşürürler. Koroner damarları geniş­leterek göğüs ağrısını azaltırlar. Örneğin; Nitroglycerin (Tridil) ve nitroprusside (Nipride)
Diüretikler: Kardiyak konjesyon ve pulmoner ödemi azaltırlar. Örne­ğin; furosemide (Lasix)
Bunların dışında antiaritmik ilaçlar, antikoagülanlar, dijital glikozitleri de verilebilir.
Hastanın yaşam bulguları 15 dakika aralarla izlenir; Pulmoner arter basıncı, pulmoner kapiller uç basıncı, santral venöz basıncı, arteryel kan basıncı değerleri, arteryel ve venöz oksijen basınçları da sık aralarla izlenir ve kaydedilir.
Hastanın ağrısı giderilir;

Bu amaçla hasta sakinleştirilir, ağrının yeri ve niteliği hakkında veri toplanır, hastayla konuşarak anksiyetesi azaltılır, ağrı kesici ilaçlar ve sedatif ilaçlar verilir.
Bütün bunlar yapılırken hemşire soğukkanlı olmalı ve hastanın du­rumuna, hekimin istemine göre yapılacak işlemleri önem sırasına koymalı ve zaman kaybetmemelidir.

Related posts

• Hipovolemik Sok ve Tedavisi (0)
• Vazojenik Sok Tedavisi (0)
• Vajinusmus Tadavisi (0)
• Trombolitik Tedavi Nedir (0)
• Sezeryan mı normal doğum mu? (0)

Dolaşım ve Solunumun Yeniden Canlandırılması

Herhangi bir nedenle dolaşımı ve solunumu durmuş (Kardiyo pul-moner arrest) bir bireye uygulanacak olan yeniden canlandırma iş-lemleridir.CPR’ın 3 temel amacı; havayolu açıklığını, solunumu ve dolaşımı yeniden başlatmak ve devamlılığını sağlamaktır.

Solunumun Durmasının Nedenleri

Hava yolu tıkanması: Dilin ya da yabancı bir cismin solunum yolla-
rmı tıkaması sonucu, hastanın soluk alamamasıdır. Hastada önce
hipoksi sonra kardiyak arrest gelişir.

Solunum merkezinin hasarı: Beyinde bulunan solunum merkezinin travma, şok, ilaç zehirlenmeleri (örneğin: antidepresan, antipsikotik ilaçlar) vb. nedenler sonucu sinirsel uyarılarının solunum kaslarına ulaşmamasına neden olur.

Solunum kaslarının çalışmaması,
Elektrik çarpması,
Suda boğulma,
Kardiyak arrest: Solunum merkezinin oksijensiz kalmasına neden olur.

Dolaşımın Durmasının Nedenleri

Kardiyak arrest: Kalp kasının dokuların ihtiyacı olan kanı pompala-yamamasıdır. Genel olarak 4 nedene bağlı olarak meydana gelir. Kalbin elektriksel uyarı gücünün bozulması. Örneğin: Ventriküler fibrillasyon (ventriküllerin etkin kasılması yeri­ne düzensiz titreşimler çıkarması) Asistoli (Ventriküllerin hiç kasılmaması) Ventriküler taşikardi (Ventriküllerden çıkan çok yüksek hızdaki uyarıların ventrikül kasılmalarına neden olması) Komplet kalp bloğu (Atriumlardan çıkan uyarıların ventriküllere ulaşmaması) Miyokardın kasılma gücünün bozulması. Örneğin; Miyokard enfarktüsü, Kalp yetmezliği,
Hipoksi, Asidoz, Elektrolit bozuklukları (potasyum fazlalığı gibi)
Kalbe olan direkt travmalar
Kalbe dönen ya da kalpten atılan kan miktarının azalması, Örneğin; .Hipovolemi
Kalp tamponadı
Pulmoner emboli
Miyokard rüptürü (yırtılması)
Anevrizma rüptürü
Şok
Solunum durması
Solunum durduktan birkaç dakika sonra kalp de durur.

Kardiyak Arrestin Belirtileri

Kalp atımlarının kaybolması, femoral, radyal, karotit nabızlarının ve tansiyonun alınamaması,
10-20 saniye içinde bilincin kaybolması,
Ciltte ve mukozalarda siyanotik ya da soluk görünüm.
45 saniye sonra pupillalarda dilatasyon
Solunumun durması
KARDİYOPULMONER ARREST ACİL BİR DURUMDUR.
GELİŞTİKTEN SONRA İLK 3-5 DAKİKA İÇİNDE
RESUSİTASYON İŞLEMLERİ BAŞLATILMALIDIR.
Kardiyopulmoner arrest geliştikten sonra, ilk 3-5 dakika içinde resu-sitasyon işlemleri başlatılmalıdır. Çünkü beyin hücreleri oksijensizli­ğe ancak bu kadar dayanabilir ve sonuçta geriye dönüşsüz beyin hasarı ortaya çıkar. Tedaviye altı dakikadan sonra başlanırsa, ya­şamı kurtarılsa bile hasta bitkisel yaşama girer.

Yöntem

CPR’a başlamadan önce kardiyo-pulmoner arrest geliştiğinden emin olunmalıdır.

Hasta uyandırılmaya çalışılarak, kulağına “iyi misin” şeklinde ba­ğırılır. Eğer uyuyorsa ya da sarhoşsa yanıt verecektir. . Hastanın nefes alıp almadığı kontrol edilir: Hemşire yüzünü hasta­nın yüzünün üzerine getirir ve başını hastanın göğüsüne doğru çevirir. Göğüs kafesi hareketlerinin olup olmadığı, nefes verme sesi­nin duyulup duyulmadığı, havanın giriş çıkışının hissedilip hisedil-mediğine bakar.
Nabzın olup olmadığına bakılır. Bu amaçla hemşire büyük arterleri kullanır. Özellikle karotis arter üzerine fazla baskı yapılmamalı ve her iki karotis arter aynı anda kullanılmamalıdır. Çünkü bu işlem beyne giden kan miktarını engellemiş olur.

Hemşire yaptığı değerlendirmeler sonucu hastanın kalp ve solu­numunun durduğunu anladığı anda diğer işlemlere geçer. Değer­lendirme süresi 3 dakikayı geçmemelidir. Yardım çağırılır.
Hastanın solunum yolunda tıkayıcı bir madde varsa, bu derhal çıkarılmalıdır.
Solunum yolunun tıkanması belirtileri şunlardır.

- Konuşamama
- Öksürememe
- Nefes alamama
- Siyanoz
- Bilinç kaybı
Tıkanıklık devam ederse, hasta kaybedilebilir.

Solunum yollarındaki tıkanıklığı açma yöntemleri

Yabancı cisim ağız boşluğunda ise parmaklarla çıkarılabilir.

Abdominal Bası Yöntemleri: Hasta bilinçliyse kurtarıcı, hastaya arkadan sarılarak yumruğunu karın boşluğuna koyar. Diğer elle yumruk kavranır ve hızla karın duvarına içe ve yukarı doğru bastırılır.
Hasta bilinçsizse, düz yatırılır. Kurtarıcı dizlerinin üzerine oturarak ellerini karın duvarına koyarak göğüs boşluğuna doğru bası yapar. Abdominal bası yöntemi, küçük çocuklarda uygulanmamalıdır. Bü­yüklerde de, gastrik rüptür, karaciğer ve diğer organ yaralanmaları ve regürjitasyon gibi komplikasyonlara neden olabilir. Sırta Vuru Yöntemi;

Hasta bilinçliyse, başı öne eğdirilerek skapulalar arasına kuvvetle vurular yapılır.
Hasta bilinçsizse, yere yan yatırılır ve aynı biçimde sırta vurulur. Suni Solunum Yapılır.

Suni Solunum : – Ağızdan ağıza
Ağızdan buruna
Ağızdan ağız ve buruna olmak üzere üç şekilde yapılır.
Hasta sırtüstü, düz ve sert bir zemine yatırılır.
Hastanın başı hiperekstansiyona getirilir .(kafa geriye itilerek çene yukarı kaldırılır). Böylece hava yolu açılmış olur.

Hava yolunu açmak için kullanılabilecek diğer bir yöntem de başı öne eğmeksizin çenenin itilmesi hareketidir. Bu yöntem zor olmakla birlikte daha etkilidir boyun kırığı kuşkusu varsa tercih edilmelidir.

Ağızdan ağıza suni solunumda, bir elle burun kapatılır. Derin ne­fes alındıktan sonra ağız, hastanın ağzına sıkıca yapıştırılarak içeri üflenir.
Ağızdan buruna suni solunumda ise aynı işlem, hastanın ağzı ka­patılarak burundan yapılır. . Ağızdan ağız ve buruna suni solunum küçük çocuklar için yapılır.
Suni solunum dakikada 16 kez yapılmalıdır.

Eksternal Kalp Masajı Yapılır,
El ayaları üst üste gelecek şekilde, hastanın sternumunun 1/3 alt
kısmına yerleştirilir. Parmaklar hastaya değmemelidir.
Kurtarıcının omuzları ellerinin tam üstünde olmalıdır. Dirsekler kı-rılmamalıdır.
Kurtarıcı kendi ağırlığının etkisiy­le hastanın sternumunu 3,5-5 cm. içeri itecek kadar basınç yapar. . Basınç yapıldıktan sonra eller gö­ğüsten kaldırılmadan basınç kaldı­rılır. Böylece kalbe kan gelmesi sağlanır. Sonra aynı işleme daki­kada 80-100 kez olacak şekilde devam edilir.
Eksternal Kalp Masajı dakikada 80-100 kez yaptırılmalıdır.

Solunum-Masaj Oranı

Kardiyo pulmoner resusitasyon işlemini tek kişi yapıyorsa 15 kalp
masajından sonra 2 suni solunum yaptırılır. İşlemi iki kişi yapıyorsa
5 kalp masajından sonra 1 suni solunum yaptırılır.
Yardım Geldikten Sonra Yapılacak işlemler
Yardım geldikten sonra, hastane koşullarında ilk yapılacak işlem,
defibrilasyon adı verilen elektroşok işlemidir.

Defibrilasyon:

Defibrilatör aygıtının yardımıyla, kalbe elektrik akımı verilerek, hastanın normal sinusal kalp ritmine dönmesine yardımcı olan bir işlemdir.
Defibrilasyon işleminde kullanılacak enerjinin çok yüksek olması miyokard hasarına neden olabilir. Bu nedenle yaklaşık 200 joule’lük bir enerji yeterli olabilir.
Defibrilatör aygıtının kaşıklarına, iletimi kolaylaştırmak ve cilt ya­nıklarını önlemek için, elektrot jeli sürülür. . Kaşıklar uygun yöntemle hastanın üzerine yerleştirilir. . Kaşıkların cilde iyi temas etmesi için üzerlerine hafif bir basınç uy­gulanır.

Enerji şarj edildiği sırada, hastanın ve başkalarının yatağın metal kısımlarına değmemesi için önlem alınır. Defibrilasyon işlemi başarısız olursa yeniden denenebilir ya da kardiyopulmoner resusitasyon işlemine devam edilir.

Hastaya airvvay takılarak ya da endotrakeal entübasyon yapılarak suni solunum işle­mine devam edilir. Böylece hastaya oksijen ve pozitif basınçlı hava vermek için yardımcı solunum aygıtları ya da ambu kullanılabilir. . Hasta monitörize edilir. Böylece kalp ritmi görülür ve aritmiler saptanır.
İlaç tedavisi

Hastaya derhal bir intravenöz sıvı yolu açılmalıdır. Şok varsa buna yönelik tedaviye başlanır.
Hasta miyokard enfarktüsü ge-çirmişse, ağrıyı gidermek için morfin kullanılabilir. Hemşirenin morfin verirken küçük dozlarda

(2-5 mg) vermesi ve solunum merkezi depresyonu açısından dik­katli olması gerekir.
. Hipoksemiyi düzeltmek için hastaya oksijen verilir. Ancak oksije­nin akciğer hasarı yapmaması için, 24 saatten fazla ve yüksek ba­sınçla verilmemesi gerekir. . Lidokaine; Ventriküler kaynaklı aritmileri önlemek için verilir.
Procainamide Hydrochloride: Lidokaine etkili olmadığı zaman arit­mileri düzeltmek için verilir. İntravenöz uygulama sırasında çok ya­vaş verilmelidir.

Atropine; Kalbin uyarım ve iletimlerini kolaylaştırarak kalp hızını düzenler. Ancak miyokard enfarktüsü geçiren kimsede, kalp hızını artırabileceği için dikkatli olunmalıdır.

Epinephrine; Miyokardın kasılma gücünü ve perfüzyonunu artırır. Epinephrine’nin bikarbonatlı solüsyonlar ile karıştırılmaması gerekir. Çünkü alkali solüsyonlar epinephrine’i etkisiz hale getirir. . Sodyum bikarbonat; Asidozu düzeltmek için verilebilir. Ancak bir görüşe göre alkaloza neden olarak hemoglobinden oksijenin ayrıl­masını engelleyeceği için, özel bir neden yoksa kullanılmaması önerilmektedir.

Lidokaine, atropine ve epinephrine; acil durumlarda 10-25 cc. ste­ril su ile karıştırılarak endotrakeal tüpten de verilebilir. Prekordiyal darbe
Defibrilatör aygıtı olmadığı, kalbin monitörden izlendiği ve ventrikü­ler fibrilasyon geliştiği durumlarda göğüs üzerine tek bir prekordiyal darbe yapılması önerilmektedir. Bu işlemi hekimin yapması, daha uygundur.

Resusitasyon İşleminin Komplikasyonları

İşlem sırasında kaburga kırıkları nedeniyle pnömotoraks, kanama, oksijensizlik nedeniyle de beyin hasarı ve nöbetler gelişebilir.

Resusitasyon işlemi, etkili olmasa bile en az 1 saat sürdürülmelidir.
Başarılı bir resusitasyon işleminden sonra hemşire hastanın durumunu dikkatle izlemelidir. Çünkü bu hastalarda başka bir kardiyak arrest riski çok fazladır.

EKG’nin sürekli izlemi esastır ve herhangi bir ritm bozukluğu derhal tanınmalıdır. Acil tanınması gereken ritm bozukluklarından üçü Şekil 1.8′de verilmiştir.
Bunların dışında hemşirenin sıvı elektrolit ve asit-baz dengesini ve hemodinamik ölçümleri yakından izlemesi gerekir. Vital bulgular, stabil oluncaya kadar 15 dakika aralarla ölçülmeli ve kaydedilmeli­dir.

Related posts

• Tuz ve Yüksek Tansiyon (0)
• Tuz ve Yüksek Tansiyon (0)
• Temel ve İleri Yasam Destegi Nedir (0)
• Pediatrik Triyaj Muayenesi (0)
• Kızlık zarı tamiri – diktirme (0)

Karotis arter veye vertebral arterden girilerek radyoopak madde verilerek beyin damarlarının durumu değerlendirilir. Femoral arter­den de girilebilir.
Öncellikle işlem hastaya açıklanır. Gece yarısından sonra hasta ağızdan birşey almaz ve gece iyi uyuması sağlanır. Gerekirse pre-medikasyon yapılabilir.
18 nolu spinal iğne ile boyundaki karotis veya vertebral arterden girilerek boya maddesi verilir. İşlem lokal ve genel anastezi altında yapılır. Opak madde anaflaksiye neden olabilir, bu yönden hastanın izlen­mesi gerekir ve acil ilaçlar hazır bulundurulur. İşlem sırasında yaşam bulguları kontrol edilir. Hava embolisi görülebilir. Kateter veya iğneden hızla verilen rad­yoopak madde atherom plaklarının ayrılmasına neden olabilir ve bu da beyin damarlarından birini tıkayarak infarktüs oluşturabilir. Bu­nun için enjeksiyon yapılan tarafın karşı tarafında his azalması, konvülsiyon ve afazi gözlenmelidir.

İğnenin giriş yerinde hematom olup olmadığı gözlenir! Genellikle iğne yerinde ödem, ağrı, hassasiyet olur. Ödem solunum güçlüğü yapacağından buz torbası uygulanabilir ve hastanın yanında trake otomi seti hazır bulundurulur.

Hasta normal faaliyetlerine bir kaç saat içinde başlayabilir, ancak 12-24 saat yatak istirahati uygun olur.

Lokal enfeksiyon belirtileri yönünden hasta izlenir.

Ventrikülografi nedir

Hastanın ventrikülografiye hazırlanışı ve işlemin amacı pnömoen-sefalografinin aynısıdır.

İşlemden önce hastanın başının arka tarafı traş edilir. Genellikle lokal anestezi altında ve özel bir sandalyeye oturtularak uygulanır.

Başın posteriyör yarısı örtülür ve özel bir iğne ile girilir ve sıvı ile hava yer değiştirir.

İşlem sırasında baş ağrısı, bulantı, kusma ve konvülsiyon olabilir.

İşlem sonrası bakım pnömoensefalografinin aynısıdır.

Related posts

• Kekik, doğadan gelen şifa kaynağı (0)
• Hamilelikte Kanama Nedenleri (0)
• Gebelik Yasi Hesaplama (0)
• Boyun lenf bezlerinde şişme (0)
• Adrenal Kortikal Fonksiyon Testleri (0)